Βλαισός μέγας δάκτυλος – Hallux valgus (κότσι)

Ο βλαισός μέγας δάκτυλος είναι αιτία πόνου στο πρόσθιο μέρος του άκρου πόδα και συνοδεύεται από παραμόρφωση. Εμφανίζεται πιο συχνά στους ενήλικες αλλά μπορεί να εμφανιστεί και σε νεότερες ηλικίες. Η συχνότητα γυναικών – ανδρών είναι 4/1.

Οι αρθρώσεις του άκρου πόδα είναι πολύ σημαντικές για την μετάβαση της κίνησης από την πτέρνα στα δάκτυλα κατά την βάδιση. Ο πόνος στην 1^η μεταταρσοφαλαγγική άρθρωση εμποδίζει την κίνηση και βάδιση. Στην βάδιση φορτίζονται οι κεφαλές όλων των μεταταρσίων, αλλά η κεφαλή του 1^ου μεταταρσίου φορτίζεται σχεδόν διπλάσια από τις άλλες. Στον βλαισό μέγα δάκτυλο, λόγω της παραμόρφωσης, δεν φορτίζεται πλήρως η κεφαλή του 1^ου μεταταρσίου και υπερφορτίζονται οι κεφαλές των υπόλοιπων μεταταρσίων (κυρίως 2^ου και 3^ου).

Το μεγάλο δάκτυλο αποκλίνει προς τα έξω και στρίβει γύρω από τον άξονά του, ενώ το πρώτο μετατάρσιο αποκλίνει προς τα έσω. Η κεφαλή του μεταταρσίου προβάλει και δημιουργείται ένα εξόγκωμα στην έσω επιφάνεια του μεγάλου δακτύλου ( κότσι ). Η άρθρωση περιβάλλεται από τον αρθρικό θύλακο. Ο πόνος οφείλεται στον ερεθισμό του θυλάκου της 1^ης μεταταρσοφαλαγγικής άρθρωσης.

Παρουσιάζεται κυρίως σε γυναίκες που φορούν συχνά υποδήματα στενά και με ψηλά τακούνια. Ρόλο σημαντικό παίζει το βάρος. Επίσης θεωρείται ότι ρόλο παίζει και η κληρονομικότητα.

Στην εξέταση ο μεγάλος δάκτυλος παρεκτοπίζεται προς τα έξω, δηλαδή προς τους άλλους δακτύλους και ψηλαφάται διόγκωση στην έσω επιφάνεια της κεφαλής του 1^ου μεταταρσίου και ο θύλακος αλγεί στην πίεση και μερικές φορές είναι θερμός. Σε προχωρημένα στάδια παραμορφώνονται και το 2^ο- 3^ο δάκτυλο και μπορεί το 2^ο δάκτυλο να εφιππεύσει το πρώτο ή το αντίθετο λόγω κάμψης. Η παραμόρφωση αυτή ονομάζεται σφυροδακτυλία. Κάτω από τις κεφαλές των μεταταρσίων δημιουργούνται κάλοι όπως και στην ραχιαία επιφάνεια των υπόλοιπων δακτύλων λόγω της σφυροδακτυλίας.

Στον ακτινολογικό έλεγχο που πρέπει να γίνεται με τον ασθενή σε ορθία θέση, μετράμε την γωνία μεταξύ του 1^ου μεταταρσίου και της 1^ης φάλαγγος του μεγάλου δακτύλου ( φυσιολογική γωνία έως 15 μοίρες ), την γωνία μεταξύ του 1^ου και 2^ου μεταταρσίου ( φυσιολογική γωνία έως 9 μοίρες ). Στον βλαισό μέγα δάκτυλο έχουμε αύξηση των γωνιών που μπορεί να συνοδεύονται από οστεοαρθρίτιδα και σε προχωρημένα στάδια από υπεξάρθρημα της μεταταρσοφαλαγγικής άρθρωσης.

ΘΕΡΑΠΕΙΑ

Η θεραπεία είναι χειρουργική. Η κύρια ένδειξη της χειρουργικής θεραπείας είναι ο πόνος. Δεν πρέπει να παραβλέπεται η παραμόρφωση ως αισθητικό πρόβλημα.

Σε περιπτώσεις ελαφριές, ή όταν δεν το επιθυμεί η/ο ασθενείς ή και σε περιπτώσεις που δεν το επιτρέπει η γενική κατάστασή του, μπορούμε να εφαρμόσουμε συντηρητικές μεθόδους, όπως η εφαρμογή φαρδιών υποδημάτων με χαμηλό τακούνι, φάρμακα που ανακουφίζουν από τον πόνο, φυσικοθεραπείες για ενδυνάμωση των μυών και τενόντων της περιοχής, ειδικά πέλματα για τις μεταταρσιαλγίες, νάρθηκες νυκτός, διαχωριστικό νάρθηκα μέγα δακτύλου από σιλικόνη, νάρθηκα από εύκαμπτο πλαστικό, νάρθηκα σφυροδακτυλίας, νάρθηκα για την προστασία από τριβή της προεξέχουσας κεφαλής του 1^ου μεταταρσίου, αφαίρεση κάλων.

Σε ορισμένες περιπτώσεις οι συντηρητικές θεραπείες ανακουφίζουν από τις ενοχλήσεις. Δεν φαίνεται όμως να αναστέλλουν την εξέλιξη της παραμόρφωσης.

Η χειρουργική θεραπεία αποσκοπεί στην διόρθωση του άξονα μεταξύ 1^ου μεταταρσίου και μεγάλου δακτύλου και εάν χρειάζεται στην διόρθωση του άξονα και των υπόλοιπων δακτύλων.

Υπάρχουν πολυάριθμες τεχνικές για την θεραπεία της πάθησης. Το ποια τεχνική θα προτιμηθεί εξαρτάται από το μέγεθος της παραμόρφωσης, την ηλικία και τις δραστηριότητες του ασθενούς.

Για μέσης βαρύτητας παραμορφώσεις ενδείκνυται η διόρθωση στο περιφερικό άκρο του 1^ου μεταταρσίου, ενώ σε βαρύτερες με μεγάλη παραμόρφωση περιπτώσεις προτιμάτε η διόρθωση στην βάση του 1^ου μεταταρσίου. Σημαντικό είναι να μην βραχυνθεί το 1^ο μετατάρσιο διότι θα προκληθεί μεταταρσιαλγία στις κεφαλές των υπόλοιπων μεταταρσίων.

Στις μικρές παραμορφώσεις αφαιρώ την εξόστωση από την έσω επιφάναια του 1^ου μεταταρσίου και επεμβαίνω στα μαλακά μόρια της περιοχής με ρίκνωση του θυλάκου, απελευθέρωση του προσαγωγού του μεγάλου δακτύλου, του εγκάρσιου συνδέσμου και του θυλάκου. Σε μέσης ή βαρύτερες παραμορφώσεις προχωρώ και σε οστεοτομία στην περιοχή του μεταταρσίου, η οποία συγκρατείται με 1 κοχλία..

Ο ασθενής παραμένει νοσηλευόμενος 24 ώρες. Κινητοποιείται την επόμενη ημέρα με ειδικό υπόδημα. Φέρει ειδική επίδεση για να παραμένει ο μεγάλος δάκτυλος σε απαγωγή. Λαμβάνει για λίγες ημέρες αντιβιωτικό για πρόληψη λοίμωξης και ηπαρίνη χαμηλού μοριακού βάρους για πρόληψη θρομβοφλεβίτιδας. Η ελεύθερη βάδιση επιτρέπεται σε ένα μήνα.

Αντενδείξεις για το χειρουργείο είναι ο προχωρημένος σακχαρώδης διαβήτης, αγγειακή νόσος, νεφροπάθεια.